Het Ko-livisme Handvest

Een Maatschappelijk Wereldbeeld voor Maximale Vrijheid en Neutrale Wetgeving

Versie 2026.0 (Oprichtingshandvest)

(Wijzigingen worden aangeduid als 2026.1, 2027.0, enz.)

Preambule

Ko-livisme is een maatschappelijk wereldbeeld voor het vreedzaam samenleven terwijl men het oneens is over de grootste vragen.

Het is geen religie. Het doet geen positieve of negatieve uitspraken over God, goden, ultieme waarheid, verlossing, openbaring, het hiernamaals, kosmisch doel of metafysische zekerheid. Het biedt geen heilige teksten, priesterschap of verplichte rituelen. Het vraagt niemand om zijn of haar geloof, spiritualiteit, filosofie of identiteit op te geven.

Ko-livisme bestaat om één centrale reden: menselijke samenlevingen hebben een gedeelde maatschappelijke laag nodig die een diepgaande diversiteit van overtuigingen—religieus en niet-religieus—mogelijk maakt, zonder dat de staat scheidsrechter wordt van metafysica of een wapen van morele dominantie.

Ko-livisme bevestigt een eenvoudig sociaal contract:

* Uw vrijheid is maximaal. * Uw burgerlijke gelijkheid is ononderhandelbaar. * De staat blijft neutraal. * Het publieke recht en de instellingen behoren iedereen toe—gelijkelijk—ongeacht overtuiging.

Dit Handvest is een levend en evoluerend maatschappelijk document. Het wordt onderhouden door middel van een transparant bestuursproces. Het doel is om helder, veerkrachtig en bruikbaar te blijven over generaties heen.

Artikel 1 — Definities en Aard

1.1 Wat Ko-livisme is Ko-livisme is een wereldbeeld en maatschappelijke ethiek die ontworpen is om pluralisme binnen een seculiere samenleving te ondersteunen. Het is een gedeeld kader voor co-existentie, uitgedrukt in waarden die gerechtvaardigd kunnen worden door publieke redenen—redenen die iedere burger kan beoordelen, ongeacht persoonlijke overtuiging of niet-overtuiging.

Ko-livisme is bedoeld om het volgende te versterken: * de integriteit van seculiere instellingen, * vrijheid van geweten, * maatschappelijke vrede, en * gelijke burgerrechten.

1.2 Wat Ko-livisme niet is Ko-livisme is niet: * een religie, sekte of kerk, * een vervangende theologie, * een spiritueel monopolie, * een politieke partij-ideologie, * een doctrine van metafysische waarheid, of * een culturele identiteitshiërarchie.

Ko-livisme kan geen van het bovenstaande worden zonder zichzelf te schenden.

1.3 Voor wie Ko-livisme is Ko-livisme is voor iedereen die leeft onder een seculiere burgerlijke orde: * gelovigen, twijfelaars en niet-gelovigen, waaronder maar niet beperkt tot: theïsten, culturele theïsten, agnosten, atheïsten, deïsten, apatheïsten, ignosten, pantheïsten, panentheïsten, polytheïsten, antitheïsten, humanisten, rationalisten, of spiritueel maar niet religieus (SBNR); * zij die geworteld zijn in traditie en zij die nieuwe vormen van zingeving zoeken; * zij die rituelen beoefenen en zij die deze afwijzen; * zij die een spirituele gemeenschap willen en zij die de voorkeur geven aan persoonlijk geloof.

Artikel 2 — De Kernpremisse

Ko-livisme is gebouwd op drie premissen.

2.1 Maximale vrijheid van geweten Iedere persoon heeft het recht om zijn of haar religie of wereldbeeld te vormen, te veranderen of te verwerpen zonder dwang, intimidatie of burgerlijke straf.

2.2 Neutrale publieke orde De staat mag geen enkele religie of wereldbeeld bevoordelen, opleggen of bestraffen. De staat bestaat om gelijke rechten en de burgerlijke orde te beschermen—niet om metafysische waarheid te beslechten.

Neutraliteit is neutraliteit ten opzichte van metafysische doctrines—niet neutraliteit ten opzichte van bewijs van schade. Wanneer structurele ongelijkheden de gelijke burgerlijke positie meetbaar ondermijnen, mag de burgerlijke orde gerichte maatregelen nemen die gerechtvaardigd worden door publieke redenen en verantwoordbare uitkomsten.

2.3 Eén burgerlijk recht In het openbare leven—rechtbanken, contracten, eigendom, werkgelegenheid, onderwijsnormen, openbare diensten, politiek gezag—is er één bindend systeem: het burgerlijk recht van het land binnen een seculier kader.

Ko-livisme heeft geen apart rechtsstelsel. Er is geen "Ko-livistisch recht." De burgerlijke orde van de samenleving is eenvoudigweg seculier en geïnformeerd door Ko-livisme-waarden, uitgedrukt door publiek verdedigbare redenering.

Artikel 3 — Ko-livisme Waarden

Ko-livisme is gegrond in waarden die maatschappelijk, universaliseerbaar en verenigbaar zijn met pluralisme.

Gelijke waardigheid Iedere persoon heeft inherente waarde en gelijke positie in het burgerlijk leven, ongeacht overtuiging, afkomst, status, geslacht, genderidentiteit, seksuele geaardheid, consensuele volwassen relatiestructuur, taal, cultuur of achtergrond.

Ko-livisme moedigt de vermindering van onnodig lijden voor voelende wezens aan, inclusief niet-menselijke dieren, door publiek verdedigbare normen en beleid.

Ko-livisme behandelt de morele status van opkomende vormen van intelligentie als een open vraag, te besturen door transparante, op bewijs gebaseerde criteria en herzienbare drempels in plaats van metafysische claims. Waar geloofwaardig bewijs wijst op het vermogen tot lijden, ervaring of kwetsbaarheid, dient de burgerlijke orde te neigen naar beschermende waarborgen die consistent zijn met publieke rede.

Vrijheid van geweten Geloof, twijfel en niet-geloof zijn beschermd. Geen enkele instelling—staat of particulier—mag metafysische trouw eisen als voorwaarde voor burgerrechten.

Staatsneutraliteit De staat onderschrijft noch bestrijdt religies of wereldbeelden. De staat beschermt vrije beoefening terwijl deze weigert heilig gezag af te dwingen.

Non-dominantie Geen enkele groep mag instellingen gebruiken om metafysische doctrines aan anderen op te leggen of spirituele macht om te zetten in burgerlijke macht.

Wederkerigheid en gelijke vrijheid De vrijheid van iedere persoon wordt begrensd door de gelijke vrijheid van anderen.

Publieke rede Publiek beleid moet gerechtvaardigd kunnen worden door rede en bewijs, verantwoordbare uitkomsten en de bescherming van gelijke rechten—niet door openbaring, sektarisch gezag of metafysische claims die anderen niet redelijkerwijs kunnen beoordelen.

Burgerlijke veerkracht in crisistijd In tijden van oorlog, terreur of nationale noodtoestand moeten noodmaatregelen openbaar gerechtvaardigd, nauw afgebakend, tijdgebonden en onderworpen aan toezicht zijn — nooit gebruikt om sektarisch bestuur, collectieve bestraffing of permanent tweederangsburgerschap op te leggen. Mededogen met grenzen Zorg is een maatschappelijke deugd, maar mededogen mag geen instrument worden voor dwang, discriminatie of de uitholling van gelijke rechten.

Maatschappelijke vrede en wettelijke beslechting Geschillen worden beslecht via wettelijke processen en vreedzaam debat, niet via heilige uitzonderingen of morele intimidatie.

Deze waarden zijn geen vervanging van persoonlijke moraal. Ze vormen de minimale maatschappelijke ethiek die nodig is om samen te leven onder één neutrale publieke orde.

Artikel 4 — Spirituele en Rituele Vrijheid

4.1 De vrijheid om te beoefenen en betekenis te creëren Ko-livisme bevestigt het recht van individuen en gemeenschappen om: * te aanbidden of niet te aanbidden; * te bidden, te mediteren, samen te komen, te vasten, te vieren, te rouwen; * spirituele gemeenschappen, scholen, liefdadigheidsinstellingen en culturele instellingen op te richten; * nieuwe filosofieën en rituele tradities te creëren; * van overtuiging te veranderen, te bekeren, te syncretiseren of zich terug te trekken.

Deze vrijheid is beschermd zolang zij de burgerrechten respecteert en geen burgerlijk gezag over anderen claimt.

4.2 De vrijheid om te vertrekken Ko-livisme bevestigt het recht van iedere persoon om een spirituele, religieuze of filosofische gemeenschap te verlaten zonder burgerlijke straf, intimidatie of dwang.

4.3 Meningsuiting, kritiek en meningsverschil Ko-livisme bevestigt vreedzame kritiek, debat, wetenschap, satire en meningsverschil over ideeën—religieus en niet-religieus—met handhaving van de maatschappelijke norm van geweldloosheid en wettelijk gedrag.

Artikel 5 — Het Principe van de Blinde Wet

5.1 Burgerlijke gelijkheid Burgerrechten en -plichten hangen niet af van iemands religie, wereldbeeld, rituelen of metafysische claims. De burgerlijke orde bevoordeelt of bestraft burgers niet op basis van overtuiging, afkomst, status, geslacht, genderidentiteit, seksuele geaardheid, consensuele volwassen relatiekeuzes, taal, cultuur of achtergrond.

5.2 Geen parallelle juridische autoriteit Geen enkel religieus of levensbeschouwelijk rechtssysteem—formeel of informeel—heeft bindend gezag over het burgerlijk leven.

Mensen mogen vrijwillig spirituele begeleiding volgen in hun privéleven. Maar burgerlijke instellingen—rechtbanken, registers, contracten, rechten, plichten—functioneren onder één seculier juridisch kader.

Volwassenen mogen huishoudens en intieme partnerschappen vormen op basis van wederzijdse toestemming. De burgerlijke positie is niet afhankelijk van de relatiestructuur; waar het burgerlijk recht dit toestaat, mogen partijen privaatrechtelijke contracten gebruiken om relaties, eigendom, ondersteuning en erfenis te regelen, met inachtneming van waarborgen tegen dwang en schade aan afhankelijke personen. Dergelijke contracten moeten voldoen aan burgerlijke normen van geïnformeerde toestemming, duidelijkheid, registratie waar vereist, en bescherming van afhankelijke personen, en zijn nietig wanneer dwang of uitbuiting wordt aangetoond. Privaatrechtelijke contracten mogen geen parallel beoordelingssysteem creëren dat partijen gelijke burgerlijke rechtsmiddelen of een eerlijk proces ontzegt.

5.3 Gelijke toegang tot publieke instellingen Publieke diensten en instellingen worden zonder discriminatie aangeboden. Zij eisen geen trouw aan enig geloofssysteem als voorwaarde voor deelname.

5.4 Neutraliteit is geen opgelegde onzichtbaarheid Staatsneutraliteit vereist niet dat burgers hun overtuigingen verbergen in het openbare leven. Individuen mogen persoonlijke religieuze of filosofische symbolen dragen of tonen in publieke instellingen, inclusief scholen, mits dit geen dwang, intimidatie inhoudt of de instelling als middel voor onderschrijving of uitsluiting doet fungeren. De plicht van de staat is neutraal te blijven in zijn macht—niet om culturele uniformiteit van zijn burgers te eisen.

Ko-livisme verwerpt het idee dat pluralisme wordt bereikt door zichtbaar verschil te onderdrukken. Ko-livisme beschouwt zichtbare religieuze expressie niet als onverenigbaar met een seculiere publieke orde.

Artikel 6 — De Norm van Publieke Rede

Ko-livisme introduceert een maatschappelijke discipline:

Als een beleid iedereen bindt, moet het gerechtvaardigd worden in termen die iedereen kan beoordelen.

Publieke rede is een norm voor de rechtvaardiging van bindende publieke macht—geen beperking van wie mag spreken. Burgers mogen vanuit elke morele, spirituele, religieuze of filosofische bron argumenteren in het maatschappelijk leven. De verantwoordelijkheid om bindende regels te vertalen in redenen die alle burgers kunnen beoordelen, ligt bij publieke instellingen en ambtsdragers (rechtbanken, toezichthouders, overheidsinstanties en ambtsbekleders), niet bij het persoonlijk geweten.

Dit betekent niet dat burgers hun geloof moeten opgeven. Het betekent dat burgerlijke macht moet worden uitgeoefend met redenen die niet afhankelijk zijn van: * "omdat mijn schrift het zegt," * "omdat mijn metafysica waar is,"

Civiele macht mag niet worden gerechtvaardigd door aanspraken op goddelijk recht of profetie — zoals beloften van land, soevereiniteit, suprematie of permanent privilege. Dergelijke aanspraken mogen het persoonlijk geloof sturen, maar kunnen niet dienen als bindende publieke rechtvaardiging. * "omdat mijn heilig gezag het gebiedt."

Deze discipline is het strengst van toepassing op beslissingen die de grondslagen van het burgerlijk leven vormgeven: grondrechten, gelijke positie, het ontwerp van publieke instellingen en de voorwaarden waaronder publieke macht mag worden gebruikt. In crisisomstandigheden stijgt de bewijslast: instellingen moeten noodzaak, evenredigheid, minst beperkende middelen en een duidelijke vervaldatum aantonen, met transparante toetsing.

Ko-livisme maakt onderscheid tussen morele stem en juridische rechtvaardiging: de morele stem mag geworteld zijn in elke traditie en mag een urgentie dragen die zich niet laat vertalen; juridische rechtvaardiging moet publiek toegankelijk, bewust van bewijs en verenigbaar met gelijke rechten blijven.

Publieke rede omvat schade die kan worden aangetoond, inclusief vermijdbaar lijden en uitbuiting. Waar particuliere regelingen burgerlijke gevolgen hebben (eigendom, erfenis, voogdij), is de rol van de staat het afdwingen van duidelijkheid, toestemming en bescherming van kwetsbare partijen.

Publieke rechtvaardiging moet beoordeeld worden op toegankelijkheid over onderwijs, sociaal-economische achtergrond, taal en cultuur heen. Wanneer een rechtvaardiging systematisch de meest getroffen personen uitsluit, moeten instellingen duidelijkere formuleringen, alternatieve bewijspaden en gedocumenteerd overleg met getroffen gemeenschappen bieden.

Beleid mag geïnspireerd zijn door waarden die overlappen met religieuze tradities, maar moet standhouden op publieke redenering en de bescherming van gelijke rechten.

Artikel 7 — Maatschappelijke Grenzen en Non-dwang

Ko-livisme erkent dat pluralisme faalt wanneer dwang zich aandient.

7.1 Geen dwang in geloof Niemand mag bedreigd, bestraft, uitgesloten of beroofd worden van burgerlijke positie vanwege geloof, twijfel, bekering of niet-geloof.

7.2 Geen burgerlijk voorrecht voor metafysische conformiteit Geen enkele groep mag bijzondere burgerlijke macht opeisen door "juister," "zuiverder" of "heiliger" te zijn.

7.3 Geen heilige uitzonderingen die andermans rechten beperken Vrijheid van beoefening is beschermd. Maar deze kan niet worden gebruikt om de burgerlijke gelijkheid, veiligheid of autonomie van een ander te beperken.

Artikel 8 — Ko-livisme en de Staat

8.1 Ko-livisme regeert niet Ko-livisme is geen heersende ideologie. Het is een maatschappelijk wereldbeeld dat de ethische houding van een seculiere samenleving informeert.

8.2 Seculier burgerlijk recht is het enige recht Het burgerlijk recht van het land is de enige bindende juridische autoriteit in het openbare leven. Ko-livisme mag maatschappelijke waarden inspireren, maar claimt geen juridische suprematie.

8.3 De staat beschermt pluralisme Een seculiere staat onder Ko-livisme beschermt: * religieuze vrijheid en niet-religieuze vrijheid, * gelijke toegang tot instellingen, * wettelijk meningsverschil, en * maatschappelijke vrede.

Artikel 9 — Het Principe van het Levend Handvest

Dit Handvest is bedoeld om levend te blijven, evoluerend, niet bevroren.

Het zal jaarlijks worden herzien en kan worden gewijzigd om:

* de duidelijkheid te verbeteren, * nieuwe vormen van dwang of discriminatie aan te pakken, * neutraliteit te versterken, * bestuursmechanismen te verfijnen, of * beschermingen uit te breiden op manieren die consistent zijn met Ko-livisme-waarden.

Wijzigingen mogen echter nooit Ko-livisme transformeren tot:

* een religie, * een verplichte doctrine, * een politiek wapen, of * een mechanisme van burgerlijk voorrecht.

Het Handvest moet in staat blijven om nieuwe realiteiten aan te pakken, inclusief nieuwe vormen van bewustzijn, intelligentie en kwetsbaarheid.

Artikel 10 — De Ko-livisme Handvestraad (Bestuur)

10.1 Doel

De Ko-livisme Handvestraad ("de Raad") is de beheerder van dit Handvest.

De verantwoordelijkheden:

* het Handvest onderhouden als een coherent maatschappelijk document, * jaarlijkse evaluatie en voorgestelde wijzigingen publiceren, * neutraliteit en gelijke waardigheid verdedigen, * afdrijving naar sektarisme, ideologie of overname voorkomen, * transparante processen voeren en afwijkende meningen publiceren, * een jaarlijkse Publieke Rechtvaardigingsevaluatie publiceren, waarin wordt gedocumenteerd hoe belangrijke wijzigingen aan toegankelijkheidsnormen voldoen en hoe bezwaren van minderheden en getroffen groepen zijn behandeld.

De Raad zal een transparant, op bewijs gebaseerd kader onderhouden voor het evalueren van morele statusclaims met betrekking tot niet-menselijke dieren en kunstmatige agenten, met herzienbare criteria en drempels.

De Raad maakt geen wetten. De Raad actualiseert een handvest van maatschappelijke waarden en waarborgen.

10.2 Structuur en Zetels

10.2.1 Stemgerechtigde leden: 12

De Raad heeft 12 stemgerechtigde leden, verdeeld in drie blokken van gelijke omvang, die elk een functie vertegenwoordigen in plaats van een politieke identiteit:

A) Neutraliteitsbewakers (4 zetels) Missie: staatsneutraliteit beschermen, voorkeursbehandeling van wereldbeelden voorkomen, weerstand bieden tegen mission creep richting een burgerlijke religie.

B) Pluralisme- en Vrijheidsbeheerders (4 zetels) Missie: vrijheid van geweten in de praktijk beschermen, in het bijzonder voor minderheden, andersdenkenden, bekeerlingen en niet-aangesloten burgers.

C) Publieke Rede- en Systeembouwers (4 zetels) Missie: het Handvest leesbaar, uitvoerbaar en gegrond houden in publieke rede, institutioneel realisme en maatschappelijke stabiliteit.

Dit ontwerp dwingt elke wijziging om te voldoen aan neutraliteit, vrijheid en haalbaarheid.

10.2.2 Niet-stemgerechtigde rollen: 2 Ombudsleden

Er bestaan twee onafhankelijke, niet-stemgerechtigde rollen om de integriteit te beschermen:

1) Procesombudsman (niet-stemgerechtigd) Waarborgt naleving van procedures, openbaarmakingen, regels voor belangenverstrengeling, transparantie en publicatievereisten.

2) Rechten- en Neutraliteitsombudsman (niet-stemgerechtigd) Signaleert elke wijziging die neutraliteit, burgerlijke gelijkheid of vrijheid van geweten kan verminderen. Publiceert bezwaren en dwingt escalatie naar hogere drempels af waar van toepassing.

10.3 Geschiktheidsregels (Anti-overname)

10.3.1 Vereiste kwalificaties Raadsleden moeten:

* expliciet een agnostische houding bevestigen ten aanzien van metafysische ultieme waarheid (geen aanspraak op zekerheid), * toewijding bevestigen aan staatsneutraliteit, gelijke burgerlijke positie en vrijheid van geweten, * relevante affiliaties, financiering en leiderschapsposities openbaar maken.

10.3.2 Diskwalificerende rollen (harde verboden)

Niemand mag dienen als stemgerechtigd of niet-stemgerechtigd Raadslid als hij of zij:

* een huidig gekozen politiek ambtsdrager, minister of politiek benoemde is, * een hoge functionaris van een politieke partij is of een professionele politieke operative die campagnes leidt, * een formeel religieus gezagdrager is (geestelijke, religieuze rechter, lid van een bestuursraad of equivalent), * een professionele lobbyist is wiens rol het is om sektarische of partijdige agenda's te bevorderen.

10.3.3 Afkoelingsperiode

Een persoon die een diskwalificerende rol heeft bekleed, moet 5 jaar wachten na het verlaten van die rol voordat hij of zij in aanmerking komt.

10.4 Selectiemechanisme (Legitimiteit + Anti-elite-overname)

De 12 zetels van de Raad worden gevuld via een hybride methode:

6 zetels gekozen door Handvestgenoten Handvestgenoten zijn een maatschappelijk lidmaatschapsorgaan dat de neutraliteitsprincipes van Ko-livisme bevestigt en instemt met non-dwang. Genootschap is een maatschappelijke toewijding aan neutraliteit en non-dwang, geen politieke affiliatie of geloofstest. (Genoten zijn geen geestelijken, geen partijstructuren.)

4 zetels geselecteerd door een Onafhankelijk Nominatiepanel Een panel van gepensioneerde rechters en deskundigen op het gebied van maatschappelijke ethiek selecteert kandidaten via gepubliceerde criteria en openbare gesprekken.

2 zetels gekozen door Loting (Burgerlijke Loterij) Twee zetels worden gevuld door willekeurige selectie uit een groep gekwalificeerde kandidaten die aan de geschiktheidsregels voldoen. Dit beschermt de Raad tegen het worden van een eliteclub.

Alle selectiestappen moeten openbaar gedocumenteerd worden.

10.5 Termijnen, Rotatie en Continuïteit

* Termijnduur: 4 jaar * Staffeling: 3 zetels roteren elk jaar (om continuïteit te waarborgen) * Maximaal opeenvolgende termijnen: 2 * Verwijdering: uitsluitend wegens wangedrag, bewezen belangenverstrengeling of regelovertredingen, via een transparant proces dat wordt beoordeeld door de Procesombudsman en het Nominatiepanel

10.6 Wijzigingsklassen en Stemregels

Ko-livisme heeft twee wijzigingstypen nodig: gewone updates en grondwettelijke bescherming van de dragende balken.

10.6.1 Klasse I — Gewone Wijzigingen

Voorbeelden:

* verduidelijking van taalgebruik, * toevoegen van definities, * versterken van beschermingen zonder kernprincipes te wijzigen, * verbeteren van bestuursprocedures.

Om aan te nemen:

* 8 van de 12 stemmen (tweederde), en * ten minste 2 stemmen uit elk blok (Bewakers, Beheerders, Bouwers).

10.6.2 Klasse II — Grondwettelijke Wijzigingen

Dit omvat elke wijziging die betrekking heeft op:

* staatsneutraliteit, * het Principe van de Blinde Wet, * burgerlijke gelijkheid en non-dominantie, * het niet-religieuze karakter van Ko-livisme, * geschiktheidsregels van de Raad, * stemdrempels en wijzigingsmechanismen.

Om aan te nemen:

* 10 van de 12 stemmen, en * ten minste 3 stemmen uit elk blok, en * een openbare consultatieperiode van 60–90 dagen met gepubliceerde reacties op belangrijke bezwaren.

10.6.3 Non-regressieregel (kernbescherming)

Geen enkele wijziging mag de vrijheid van geweten, burgerlijke gelijkheid of staatsneutraliteit verminderen ten opzichte van de vorige versie. Als de Rechten- en Neutraliteitsombudsman mogelijke regressie signaleert, wordt de wijziging automatisch als Klasse II behandeld.

10.7 Transparantie- en Publicatieplichten

Elk jaar moet de Raad publiceren:

* het bijgewerkte Handvest-versienummer en wijzigingslogboek, * voorgestelde wijzigingen (roodlijnopmaak), * motivering in termen van publieke rede, * effectanalyse (wie wordt getroffen en hoe), * afwijkende verklaringen (minderheidsstandpunten), * definitieve stemuitslag per blok.

Artikel 11 — Integriteitsclausules (Zelfverdediging tegen Corruptie)

11.1 Geen heilig gezag

Geen enkel Raadsbesluit mag heilig gezag aanroepen als bindende rechtvaardiging.

11.2 Geen monopolie op morele waarheid

De Raad mag maatschappelijke ethiek beheren maar mag geen aanspraak maken op morele onfeilbaarheid.

11.3 Geen identiteitshiërarchie

Ko-livisme verwerpt systemen die burgers rangschikken naar zuiverheid, overtuiging, afkomst of verbondenheid.

11.4 Geen omvorming tot ideologie

Als Ko-livisme wordt gebruikt om metafysische conformiteit of politieke dominantie af te dwingen, verraadt het zijn doel. 11.5 Geen overname door rijkdom of geloof

Ko-livisme verwerpt de overname van publieke instellingen door geconcentreerde rijkdom, extern patronaat of sektarische/nationalistische doctrine.

Artikel 12 — Slotverklaring

Ko-livisme is de overeenkomst die meningsverschil veilig maakt.

Het is de maatschappelijke belofte dat: * u op uw eigen manier naar betekenis mag zoeken, * u mag samenkomen, aanbidden, twijfelen of aanbidding weigeren, * u kinderen mag opvoeden met uw waarden, * u mag liefhebben en leven als uzelf, * en u dit alles mag doen zonder te vrezen dat andermans metafysica uw burgerlijk lot wordt.

De staat is geen tempel. De burgerlijke orde is geen preek. De wet is geen theologie.

Ko-livisme is de maatschappelijke laag die menselijke diversiteit laat ademen—zonder vrijheid te laten verworden tot fragmentatie, en zonder eenheid te laten verworden tot dwang.

Einde van het Handvest